دانشنامه جامع ارز دیجیتال و فارکس

ارز دیجیتال یک نوع پول دیجیتال یا مجازی است که از رمزنگاری (Cryptography) برای امنیت استفاده می‌کند و بر بستر یک فناوری به نام بلاکچین فعالیت می‌کند. این ارزها توسط هیچ نهاد مرکزی کنترل نمی‌شوند.

بلاکچین یک دفتر کل توزیع‌شده و غیرقابل تغییر است. هر تراکنش جدید به عنوان یک «بلاک» به این «زنجیره» اضافه می‌شود و تغییر آن تقریباً غیرممکن است، که امنیت بالایی را فراهم می‌کند.

بیت‌کوین (BTC) اولین و مشهورترین ارز دیجیتال است. تفاوت اصلی آن پیشگام بودن، عدم تمرکز واقعی و عرضه محدود به ۲۱ میلیون واحد است که آن را به یک دارایی ضدتورمی تبدیل می‌کند.

آلت‌کوین به هر ارز دیجیتالی به جز بیت‌کوین گفته می‌شود. این ارزها تلاش می‌کنند تا با ارائه ویژگی‌های جدید یا بهبود ضعف‌های بیت‌کوین، جایگاهی در بازار پیدا کنند. اتریوم، ریپل و کاردانو نمونه‌هایی از آلت‌کوین‌ها هستند.

استیبل‌کوین نوعی ارز دیجیتال است که ارزش آن به یک دارایی پایدار دیگر مانند دلار آمریکا یا طلا وابسته است. هدف اصلی آن، کاهش نوسانات شدید قیمت است. تتر (USDT) و یو‌اس‌دی کوین (USDC) معروف‌ترین استیبل‌کوین‌ها هستند.

قرارداد هوشمند یک قرارداد خودکار و خوداجرا است که شرایط آن به صورت کد بر روی بلاکچین نوشته شده است. این قراردادها بدون نیاز به واسطه، پس از برآورده شدن شرایط، به طور خودکار اجرا می‌شوند و اساس کار اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) را تشکیل می‌دهют.

ماینینگ فرآیندی است که در آن تراکنش‌های ارز دیجیتال تایید شده و به بلاکچین اضافه می‌شوند. ماینرها با استفاده از قدرت محاسباتی کامپیوترهای خود برای حل مسائل پیچیده ریاضی، در ازای کار خود ارز دیجیتال جدید به عنوان پاداش دریافت می‌کنند.

ساتوشی کوچکترین واحد بیت‌کوین است، همانطور که سنت کوچکترین واحد دلار است. هر یک بیت‌کوین معادل ۱۰۰ میلیون ساتوشی است. این نام به افتخار خالق ناشناس بیت‌کوین، ساتوشی ناکاموتو، انتخاب شده است.

شت کوین یک اصطلاح تحقیرآمیز برای ارزهای دیجیتالی است که هیچ هدف، ارزش یا کاربرد مشخصی ندارند و صرفاً با اهداف سوداگرانه و بر اساس هیجانات بازار ایجاد شده‌اند. این پروژه‌ها معمولاً فاقد نوآوری و تیم معتبر هستند.

فارکس (Forex)، مخفف Foreign Exchange، بزرگترین بازار مالی جهان است که در آن ارزهای کشورهای مختلف با یکدیگر معامله می‌شوند. این بازار به صورت غیرمتمرکز (OTC) عمل می‌کند.

در فارکس، ارزها همیشه به صورت جفت معامله می‌شوند. مثلاً EUR/USD. ارز اول (EUR) «ارز پایه» و ارز دوم (USD) «ارز مظنه» نام دارد. قیمت آن نشان می‌دهد که برای خرید یک واحد ارز پایه، به چه مقدار ارز مظنه نیاز است.

پیپ (Pip) کوچکترین واحد تغییر قیمت در یک جفت ارز است (معمولاً رقم چهارم اعشار). پیپت (Pipette) یک دهم پیپ است (رقم پنجم اعشار). این واحدها برای محاسبه سود و زیان استفاده می‌شوند.

لات واحد اندازه‌گیری حجم معامله در فارکس است. یک لات استاندارد برابر با ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است. لات‌های کوچکتر مانند مینی لات (۱۰,۰۰۰) و میکرو لات (۱,۰۰۰) نیز برای معامله‌گران با سرمایه کمتر وجود دارد.

اهرم (Leverage) ابزاری است که بروکر برای انجام معاملات بزرگتر با سرمایه کمتر ارائه می‌دهد. مارجین (Margin) ودیعه‌ای است که برای باز کردن معامله با اهرم در حساب خود مسدود می‌کنید. اهرم سود و زیان را چند برابر می‌کند.

اسپرد تفاوت بین قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid) یک جفت ارز است. این تفاوت، هزینه اصلی معاملات و منبع درآمد بروکرهاست.

بروکر یک شرکت مالی است که دسترسی معامله‌گران به بازارهای مالی مانند فارکس را فراهم می‌کند. بروکرهای Market Maker خود طرف معامله هستند، در حالی که بروکرهای ECN و STP سفارشات را مستقیماً به بازار متصل می‌کنند.

پوزیشن لانگ (خرید): زمانی که شما یک دارایی را با انتظار افزایش قیمت می‌خرید. پوزیشن شورت (فروش): زمانی که شما یک دارایی را که مالک آن نیستید (از بروکر قرض می‌گیرید) با انتظار کاهش قیمت می‌فروشید تا بعداً آن را در قیمت پایین‌تر بخرید و به بروکر بازگردانید.

سوآپ هزینه‌ای است که برای باز نگه داشتن یک معامله در فارکس به صورت شبانه (بیش از یک روز) پرداخت یا دریافت می‌کنید. این هزینه بر اساس تفاوت نرخ بهره بین دو ارز در یک جفت ارز محاسبه می‌شود.

تحلیل تکنیکال روشی برای پیش‌بینی قیمت بر اساس بررسی داده‌های تاریخی قیمت و حجم معاملات با استفاده از نمودارها، الگوها و اندیکاتورها است.

حمایت سطحی از قیمت است که فشار خرید مانع از کاهش بیشتر آن می‌شود. مقاومت سطحی است که فشار فروش مانع از افزایش بیشتر قیمت می‌شود.

اندیکاتورها ابزارهای ریاضی هستند که بر اساس قیمت و حجم معاملات، سیگنال‌ها یا اطلاعاتی را در مورد روند و قدرت بازار به تحلیل‌گر تکنیکال ارائه می‌دهند. مانند RSI, MACD و میانگین متحرک.

روند، جهت کلی حرکت قیمت است. خط روند با وصل کردن کف‌های بالاتر در یک روند صعودی یا سقف‌های پایین‌تر در یک روند نزولی رسم می‌شود و به عنوان یک سطح حمایت یا مقاومت داینامیک عمل می‌کند.

نمودار شمعی نوعی نمودار قیمت است که قیمت باز شدن (Open)، بسته شدن (Close)، بالاترین (High) و پایین‌ترین (Low) قیمت را در یک دوره زمانی مشخص نشان می‌دهد. بدنه شمع نشان‌دهنده فاصله بین قیمت باز و بسته شدن است و سایه‌ها (Wicks) بالاترین و پایین‌ترین قیمت‌ها را نشان می‌دهند.

الگوهای قیمتی اشکال قابل تشخیصی هستند که در نمودارهای قیمت تکرار می‌شوند و می‌توانند نشان‌دهنده ادامه یا بازگشت روند باشند. الگوهای معروفی مانند سر و شانه (Head and Shoulders)، کف و سقف دوقلو (Double Bottom/Top) و مثلث‌ها (Triangles) از این دسته‌اند.

میانگین متحرک یک اندیکاتور پیرو روند است که با محاسبه میانگین قیمت یک دارایی در یک دوره زمانی مشخص، نوسانات قیمت را هموار می‌کند. انواع معروف آن شامل میانگین متحرک ساده (SMA) و میانگین متحرک نمایی (EMA) است.

RSI یک اندیکاتور مومنتوم است که سرعت و تغییر حرکات قیمت را اندازه‌گیری می‌کند. این شاخص بین ۰ تا ۱۰۰ نوسان می‌کند و برای شناسایی شرایط اشباع خرید (Overbought) (معمولاً بالای ۷۰) و اشباع فروش (Oversold) (معمولاً زیر ۳۰) استفاده می‌شود.

واگرایی زمانی رخ می‌دهد که جهت حرکت قیمت با جهت حرکت یک اندیکاتور (مانند RSI یا MACD) مخالف باشد. این پدیده می‌تواند یک سیگنال قوی برای بازگشت احتمالی روند فعلی باشد.

تحلیل فاندامنتال روشی برای ارزیابی ارزش ذاتی دارایی از طریق بررسی عوامل اقتصادی، مالی و سیاسی است. در فارکس شامل بررسی نرخ بهره، تورم و GDP می‌شود.

نرخ بهره یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر ارزش ارز یک کشور است. به طور کلی، افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی باعث جذب سرمایه خارجی و تقویت ارزش پول آن کشور می‌شود، زیرا سرمایه‌گذاران به دنبال بازدهی بالاتر هستند.

CPI یا شاخص قیمت مصرف‌کننده، معیاری برای اندازه‌گیری تورم و تغییرات میانگین قیمت سبدی از کالاهای مصرفی و خدمات است. افزایش CPI نشان‌دهنده تورم است که می‌تواند بانک مرکزی را به سمت افزایش نرخ بهره سوق دهد.

GDP یا تولید ناخالص داخلی، ارزش کل کالاها و خدمات تولید شده در یک کشور در یک دوره زمانی مشخص است. این شاخص، مهم‌ترین معیار برای سنجش سلامت اقتصادی یک کشور است و رشد آن معمولاً به معنای تقویت ارز آن کشور است.

توکنومیکس به علم اقتصاد یک توکن یا ارز دیجیتال اشاره دارد و عواملی مانند عرضه کل، عرضه در گردش، نرخ تورم (یا ضدتورم بودن)، نحوه توزیع توکن‌ها و کاربردهای آن را بررسی می‌کند. تحلیل توکنومیکس برای ارزیابی پتانسیل بلندمدت یک پروژه کریپتو ضروری است.

مارکت کپ یا ارزش بازار، ارزش کل یک ارز دیجیتال را نشان می‌دهد و از حاصل‌ضرب قیمت فعلی هر واحد در تعداد کل توکن‌های در گردش به دست می‌آید. این معیار برای مقایسه اندازه پروژه‌های مختلف استفاده می‌شود.

کیف پول ارز دیجیتال ابزاری برای نگهداری و مدیریت کلیدهای عمومی و خصوصی شماست. کلید عمومی مانند شماره حساب و کلید خصوصی مانند رمز عبور برای دسترسی به دارایی‌هایتان است.

کیف پول نرم‌افزاری (گرم) روی موبایل یا کامپیوتر نصب شده و به اینترنت متصل است. کیف پول سخت‌افزاری (سرد) یک دستگاه فیزیکی آفلاین است که امنیت بسیار بالاتری برای نگهداری بلندمدت دارایی‌ها فراهم می‌کند.

عبارت بازیابی یا Seed Phrase، یک لیست ۱۲ تا ۲۴ کلمه‌ای است که به عنوان نسخه پشتیبان اصلی تمام کلیدهای خصوصی کیف پول شما عمل می‌کند. با داشتن این عبارت می‌توان به تمام دارایی‌های یک کیف پول دسترسی پیدا کرد، بنابراین باید آن را به صورت آفلاین و در مکانی بسیار امن نگهداری کرد.

احراز هویت دو مرحله‌ای (2FA) یک لایه امنیتی اضافه بر رمز عبور است که با استفاده از یک کد یکبار مصرف، از دسترسی غیرمجاز به حساب شما جلوگیری می‌کند. فعال کردن آن برای امنیت حساب صرافی ضروری است.

همیشه مراقب این موارد باشید:

• فیشینگ (Phishing): ایمیل‌ها و سایت‌های جعلی برای دزدیدن اطلاعات ورود.
• پشتیبانی جعلی: افرادی که در شبکه‌های اجتماعی خود را پشتیبان جا زده و از شما کلید خصوصی می‌خواهند.
• طرح‌های پانزی و پامپ و دامپ: وعده سودهای تضمینی و نجومی.

حد ضرر (Stop Loss) سفارشی برای بستن خودکار معامله در یک قیمت مشخص جهت جلوگیری از زیان بیشتر است. حد سود (Take Profit) سفارشی برای بستن خودکار معامله و ذخیره سود است.

این نسبت نشان می‌دهد که شما به ازای چه مقدار ریسک، انتظار چه مقدار سود را دارید. برای مثال، نسبت 1:2 یعنی شما حاضر هستید ۱ واحد ریسک کنید تا ۲ واحد سود به دست آورید. این نسبت برای موفقیت بلندمدت حیاتی است.

کال مارجین هشداری از طرف بروکر است که نشان می‌دهد موجودی حساب شما برای باز نگه داشتن معاملات کافی نیست. در صورت عدم افزایش سرمایه، بروکر معاملات شما را به صورت خودکار می‌بندد.

مدیریت سرمایه یا تعیین حجم معامله، فرآیند مشخص کردن مقدار پولی است که در هر معامله ریسک می‌کنید. یک قانون رایج، ریسک کردن تنها ۱ تا ۲ درصد از کل سرمایه در هر معامله است تا از زیان‌های بزرگ و از دست رفتن حساب جلوگیری شود.

هجینگ یا پوشش ریسک، یک استراتژی برای کاهش ریسک زیان در یک معامله است. این کار معمولاً با باز کردن یک معامله معکوس در همان دارایی یا یک دارایی مرتبط انجام می‌شود. هدف هجینگ، قفل کردن بخشی از سود یا محدود کردن زیان است.

دیفای (DeFi) به سرویس‌های مالی گفته می‌شود که بر بستر بلاکچین و بدون نیاز به واسطه‌های سنتی مانند بانک‌ها کار می‌کنند و شامل وام‌دهی، استقراض و صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) می‌شوند.

NFT یا توکن غیرمثلی، یک دارایی دیجیتال منحصربه‌فرد بر بستر بلاکچین است که مالکیت یک آیتم خاص (مانند یک اثر هنری دیجیتال) را اثبات می‌کند و غیرقابل تعویض است.

DEX یک صرافی ارز دیجیتال است که بدون نیاز به یک نهاد مرکزی برای نگهداری دارایی‌ها و پردازش معاملات کار می‌کند. معاملات مستقیماً بین کاربران از طریق قراردادهای هوشمند انجام می‌شود و کاربران کنترل کامل بر کلیدهای خصوصی خود دارند.

استیکینگ فرآیندی است که در آن شما مقداری از ارزهای دیجیتال خود را در یک شبکه بلاکچینی (که از الگوریتم اثبات سهام یا PoS استفاده می‌کند) قفل می‌کنید تا در امنیت و عملکرد آن شبکه مشارکت کنید و در ازای آن پاداش دریافت نمایید.

وب ۳ نسل بعدی اینترنت است که بر پایه فناوری بلاکچین، عدم تمرکز و اقتصاد مبتنی بر توکن ساخته می‌شود. هدف آن ایجاد یک اینترنت بازتر، شفاف‌تر و کاربر-محور است که در آن کاربران کنترل بیشتری بر داده‌ها و دارایی‌های دیجیتال خود دارند.

DAO یا «سازمان خودگردان غیرمتمرکز» یک سازمان است که قوانین آن در قالب قراردادهای هوشمند بر روی بلاکچین نوشته شده و تصمیم‌گیری‌ها توسط اعضای آن (دارندگان توکن حاکمیتی) انجام می‌شود، نه توسط یک مدیریت مرکزی.

این اصطلاح که از یک غلط املایی کلمه HOLD (نگهداری) به وجود آمد، به استراتژی نگهداری بلندمدت یک ارز دیجیتال بدون توجه به نوسانات کوتاه‌مدت بازار اشاره دارد.

FOMO (Fear of Missing Out): ترس از دست دادن فرصت؛ به هیجانی گفته می‌شود که باعث خرید در قیمت بالا می‌شود. FUD (Fear, Uncertainty, and Doubt): ترس، عدم قطعیت و شک؛ به انتشار اخبار منفی برای پایین آوردن قیمت گفته می‌شود.

DYOR مخفف عبارت «Do Your Own Research» به معنای «خودتان تحقیق کنید» است. این اصل به سرمایه‌گذاران یادآوری می‌کند که قبل از سرمایه‌گذاری در هر پروژه‌ای، شخصاً آن را بررسی کرده و به توصیه‌های دیگران اکتفا نکنند.

ATH (All-Time High): بالاترین قیمتی که یک دارایی در طول تاریخ خود به آن رسیده است. ATL (All-Time Low): پایین‌ترین قیمتی که یک دارایی در تاریخ خود ثبت کرده است.

نهنگ به فرد یا نهادی گفته می‌شود که مقدار بسیار زیادی از یک ارز دیجیتال را در اختیار دارد. معاملات خرید یا فروش نهنگ‌ها به دلیل حجم بالا، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر قیمت بازار بگذارد.

بازار گاوی (Bull Market) به شرایطی گفته می‌شود که قیمت‌ها در بازار به طور کلی در حال افزایش هستند و خوش‌بینی حاکم است. بازار خرسی (Bear Market) به شرایطی اشاره دارد که قیمت‌ها در حال کاهش هستند و بدبینی در بازار وجود دارد.

Rekt یک اصطلاح عامیانه در دنیای کریپتو است که از کلمه "wrecked" به معنای "نابود شده" گرفته شده است. این اصطلاح زمانی به کار می‌رود که یک معامله‌گر به دلیل کاهش شدید قیمت، زیان سنگینی را متحمل شده و بخش بزرگی از سرمایه خود را از دست می‌دهد.