مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors (آپدیت ۲۰۲۵)

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors

در دنیای پرهیجان و پرتلاطم معاملات ارز خارجی (فارکس)، سرعت، دقت و انضباط، کلیدهای موفقیت هستند. بسیاری از معامله‌گران برای غلبه بر چالش‌های معاملات دستی، مانند تأثیر احساسات و نیاز به نظارت ۲۴ ساعته، به ابزارهای خودکار روی می‌آورند. در این میان، اکسپرت‌های فارکس (Forex Expert Advisors)، که به آن‌ها ربات معامله‌گر فارکس نیز گفته می‌شود، به عنوان یکی از قدرتمندترین ابزارها شناخته شده‌اند. این برنامه‌های کامپیوتری به معامله‌گران این امکان را می‌دهند تا استراتژی‌های معاملاتی خود را به صورت خودکار و بدون دخالت احساسات انسانی اجرا کنند. در این مقاله جامع، به تمامی جوانب اکسپرت‌های فارکس، از نحوه عملکرد و انواع آن‌ها گرفته تا مزایا، معایب، و راهکارهای عملی برای استفاده موفق، خواهیم پرداخت.


1. اکسپرت فارکس چیست و چگونه کار می‌کند؟

یک اکسپرت فارکس، برنامه‌ای نرم‌افزاری است که روی پلتفرم‌های معاملاتی مانند متاتریدر ۴ و متاتریدر ۵ نصب می‌شود. این برنامه با استفاده از مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها و قوانین از پیش تعریف‌شده، بازار را تحلیل کرده و به صورت خودکار تصمیمات معاملاتی را اتخاذ و اجرا می‌کند. این سیستم کاملاً خودکار، نیاز به نظارت مداوم معامله‌گر را به حداقل می‌رساند و امکان انجام معاملات در تمامی ساعات شبانه‌روز را فراهم می‌کند.

1.1. مراحل اصلی عملکرد اکسپرت فارکس

  1. دریافت داده‌ها: اکسپرت به صورت لحظه‌ای اطلاعات بازار را از پلتفرم معاملاتی دریافت می‌کند. این داده‌ها شامل قیمت‌های Bid و Ask، حجم معاملات و مقادیر اندیکاتورهای تکنیکال مانند RSI و MACD هستند.
  2. تحلیل داده‌ها: با استفاده از الگوریتم‌های تعبیه‌شده، اکسپرت این داده‌ها را تحلیل می‌کند تا الگوهای معاملاتی را بر اساس استراتژی خود شناسایی کند.
  3. تصمیم‌گیری و اجرای معامله: بر اساس نتایج تحلیل و قوانین استراتژی، در کسری از ثانیه تصمیم به باز کردن معامله (خرید یا فروش) می‌گیرد و دستور آن را به سرور کارگزاری ارسال می‌کند.
  4. مدیریت معامله: پس از باز شدن معامله، اکسپرت آن را مدیریت کرده و در زمان مناسب، بر اساس قوانین مدیریت ریسک (مانند حد ضرر و حد سود)، آن را می‌بندد.

اکسپرت‌ها معمولاً با استفاده از زبان برنامه‌نویسی MQL (MetaQuotes Language) نوشته می‌شوند که برای توسعه ابزارهای معاملاتی در پلتفرم متاتریدر طراحی شده است. برای آشنایی بیشتر، می‌توانید به منابع رسمی MQL مراجعه کنید.

همبستگی ارزها در معاملات فارکس

1.2. زبان برنامه‌نویسی MQL

اکسپرت‌های فارکس معمولاً با استفاده از زبان برنامه‌نویسی MQL (MetaQuotes Language) نوشته می‌شوند. این زبان شباهت زیادی به C++ دارد و امکانات ویژه‌ای برای برنامه‌نویسی در حوزه معاملات مالی ارائه می‌دهد.

مثال ساده‌ای از کد یک اکسپرت فارکس:


void OnTick()
{
    if(iMA(NULL,0,20,0,MODE_SMA,PRICE_CLOSE,0) > iMA(NULL,0,50,0,MODE_SMA,PRICE_CLOSE,0))
    {
        Buy();
    }
    else if(iMA(NULL,0,20,0,MODE_SMA,PRICE_CLOSE,0) < iMA(NULL,0,50,0,MODE_SMA,PRICE_CLOSE,0))
    {
        Sell();
    }
}

این کد ساده یک استراتژی معاملاتی بر اساس تقاطع میانگین متحرک را نشان می‌دهد.

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors

2. انواع اکسپرت فارکس

اکسپرت‌های فارکس را می‌توان بر اساس معیارهای مختلفی دسته‌بندی کرد. در اینجا به چند دسته‌بندی رایج می‌پردازیم:

2.1. بر اساس استراتژی معاملاتی

  • اکسپرت‌های روندمحور: این اکسپرت‌ها سعی می‌کنند روندهای بلندمدت بازار را شناسایی و از آنها بهره‌برداری کنند.
  • اکسپرت‌های نوسان‌گیر: این دسته بر اساس نوسانات کوتاه‌مدت قیمت عمل می‌کنند.
  • اکسپرت‌های آربیتراژ: از تفاوت قیمت در بازارهای مختلف برای کسب سود استفاده می‌کنند.
  • اکسپرت‌های مبتنی بر اخبار: این اکسپرت‌ها بر اساس اخبار و رویدادهای اقتصادی تصمیم‌گیری می‌کنند.

2.2. بر اساس روش تحلیل

  • اکسپرت‌های تکنیکال: از تحلیل نمودارها و شاخص‌های تکنیکال برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنند.
  • اکسپرت‌های فاندامنتال: بر اساس داده‌های اقتصادی و سیاسی تصمیم‌گیری می‌کنند.
  • اکسپرت‌های ترکیبی: از ترکیب روش‌های تکنیکال و فاندامنتال استفاده می‌کنند.

2.3. بر اساس میزان دخالت انسانی

  • اکسپرت‌های کاملاً خودکار: تمام مراحل معامله را بدون دخالت انسان انجام می‌دهند.
  • اکسپرت‌های نیمه‌خودکار: سیگنال‌های معاملاتی تولید می‌کنند، اما تصمیم نهایی با معامله‌گر است.

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار

3. مزایا و معایب استفاده از اکسپرت فارکس

استفاده از اکسپرت‌های فارکس مزایا و معایب خاص خود را دارد. درک این نکات برای تصمیم‌گیری در مورد استفاده از آنها ضروری است.

Advertisement Banner
Advertisement Banner

3.1. مزایای استفاده از اکسپرت فارکس

  1. حذف احساسات: اکسپرت‌ها بر اساس منطق و الگوریتم‌ها عمل می‌کنند و تحت تأثیر احساسات قرار نمی‌گیرند.
  2. قابلیت معامله 24/7: اکسپرت‌ها می‌توانند بدون خستگی و در تمام ساعات شبانه‌روز فعال باشند.
  3. سرعت بالا: اکسپرت‌ها می‌توانند در کسری از ثانیه تصمیم‌گیری و اقدام کنند.
  4. قابلیت بک‌تست: امکان آزمایش استراتژی‌ها بر روی داده‌های تاریخی قبل از استفاده در بازار واقعی.
  5. اجرای دقیق استراتژی: اکسپرت‌ها بدون انحراف، استراتژی تعریف شده را اجرا می‌کنند.
  6. مدیریت چندین حساب: امکان مدیریت همزمان چندین حساب معاملاتی.
  7. صرفه‌جویی در زمان: معامله‌گران می‌توانند زمان خود را صرف بهبود استراتژی‌ها کنند.

3.2. معایب استفاده از اکسپرت فارکس

  1. عدم انعطاف‌پذیری: اکسپرت‌ها نمی‌توانند به سرعت با تغییرات غیرمنتظره بازار سازگار شوند.
  2. نیاز به دانش فنی: توسعه و نگهداری اکسپرت‌ها نیازمند دانش برنامه‌نویسی است.
  3. ریسک بیش‌برازش: خطر ایجاد استراتژی‌هایی که فقط بر روی داده‌های تاریخی خاص عملکرد خوبی دارند.
  4. وابستگی به اینترنت و برق: قطعی اینترنت یا برق می‌تواند باعث توقف عملکرد اکسپرت شود.
  5. هزینه‌های اولیه: تهیه یا توسعه اکسپرت‌های با کیفیت می‌تواند هزینه‌بر باشد.
  6. ریسک هک و امنیت: اکسپرت‌ها می‌توانند هدف حملات سایبری قرار گیرند.
  7. عدم درک شرایط خاص بازار: اکسپرت‌ها ممکن است نتوانند شرایط خاص اقتصادی یا سیاسی را درک کنند.

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors (آپدیت ۲۰۲۵) | کریپتالین |

4. نکات مهم در استفاده از اکسپرت فارکس

برای استفاده موفق از اکسپرت‌های فارکس، توجه به نکات زیر ضروری است:

  • آزمایش کافی: قبل از استفاده در بازار واقعی، اکسپرت را به طور کامل بک‌تست و فوروارد تست کنید.
  • مدیریت ریسک: اطمینان حاصل کنید که اکسپرت از قوانین مدیریت ریسک مناسبی پیروی می‌کند.
  • نظارت مستمر: عملکرد اکسپرت را به طور مرتب بررسی و در صورت لزوم تنظیمات آن را اصلاح کنید.
  • به‌روزرسانی: اکسپرت را با توجه به تغییرات بازار به‌روز نگه دارید.
  • استفاده از محیط آزمایشی: ابتدا از اکسپرت در یک حساب دمو استفاده کنید.
  • آموزش مداوم: دانش خود را در زمینه برنامه‌نویسی و تحلیل بازار افزایش دهید.

راهنمای گام به گام برای استفاده از اکسپرت فارکس

برای استفاده موفق از اکسپرت‌ها، تنها نصب آن‌ها کافی نیست و نیاز به رعایت نکات زیر دارید:

  1. انتخاب اکسپرت مناسب: برای خرید یک اکسپرت، به فروشگاه‌های معتبر مانند Market.MQL5 مراجعه کنید. معیارهای انتخاب شما باید شامل سابقه عملکرد، میزان سوددهی، ریسک دراوادون (Drawdown) و نظرات سایر کاربران باشد. همچنین، بهتر است از اکسپرتی استفاده کنید که دارای پشتیبانی مناسب از سوی توسعه‌دهنده باشد.
  2. بک‌تستینگ و فوروارد تستینگ: قبل از استفاده در حساب واقعی، حتماً اکسپرت را بر روی داده‌های تاریخی با استفاده از بک‌تستو در یک حساب دمو (آزمایشی) با استفاده از فوروارد تست آزمایش کنید. این کار به شما اطمینان می‌دهد که اکسپرت در شرایط بازار واقعی نیز عملکرد مناسبی دارد.
  3. مدیریت ریسک: مطمئن شوید که اکسپرت شما دارای قوانین مدیریت ریسک قوی است. تنظیم دقیق حد ضرر (Stop Loss) و مدیریت حجم معاملات (Lot Size) باید از اصول اولیه هر اکسپرت باشد.
  4. استفاده از سرور مجازی (VPS): برای اطمینان از عملکرد ۲۴ ساعته اکسپرت، آن را بر روی یک سرور مجازی نصب کنید. این سرورها به صورت شبانه‌روزی روشن هستند و اتصال اینترنتی پایدار دارند. می‌توانید از سرویس‌های معتبر مانند Vultr یا Hetznerاستفاده کنید.
  5. نظارت مستمر: حتی در صورت استفاده از اکسپرت، باید به صورت دوره‌ای عملکرد آن را بررسی کرده و در صورت نیاز، تنظیمات آن را با شرایط جدید بازار تطبیق دهید.

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors (آپدیت ۲۰۲۵) | کریپتالین |

5. اکسپرت‌ فارکس و هوش مصنوعی (AI)

با پیشرفت تکنولوژی، هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) و یادگیری ماشین (Machine Learning) به طور فزاینده‌ای در اکسپرت‌های فارکس مورد استفاده قرار می‌گیرند. این فناوری‌ها امکان تحلیل داده‌های پیچیده‌تر و پیش‌بینی دقیق‌تر حرکات بازار را فراهم می‌کنند.

5.1. کاربرد هوش مصنوعی در اکسپرت‌ فارکس

  • تحلیل پیشرفته‌تر: هوش مصنوعی می‌تواند الگوهای پیچیده‌تری را در داده‌های بازار شناسایی کند.
  • پیش‌بینی دقیق‌تر: با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین، اکسپرت‌ها می‌توانند حرکات آینده بازار را با دقت بیشتری پیش‌بینی کنند.
  • سازگاری با تغییرات بازار: هوش مصنوعی می‌تواند به سرعت با تغییرات بازار سازگار شده و استراتژی‌ها را به‌روزرسانی کند.

5.2. چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی در اکسپرت‌

  • پیچیدگی فنی: توسعه اکسپرت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نیازمند دانش تخصصی در حوزه‌های مختلف است.
  • هزینه‌های بالاتر: استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند هزینه‌های توسعه و نگهداری اکسپرت‌ها را افزایش دهد.
  • نیاز به داده‌های بیشتر: الگوریتم‌های هوش مصنوعی به حجم زیادی از داده‌های تاریخی برای آموزش نیاز دارند.

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors (آپدیت ۲۰۲۵) | کریپتالین |

6. اکسپرت‌ فارکس و بلاکچین (Blockchain)

فناوری بلاکچین (Blockchain) نیز به طور فزاینده‌ای در حوزه معاملات فارکس مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فناوری می‌تواند به بهبود شفافیت، امنیت و سرعت معاملات کمک کند.

6.1. مزایای استفاده از بلاکچین در اکسپرت‌های فارکس

  • شفافیت بیشتر: بلاکچین امکان ردیابی تمام معاملات را فراهم می‌کند.
  • امنیت بالاتر: داده‌های معاملاتی در بلاکچین به دلیل رمزنگاری پیشرفته، امنیت بالاتری دارند.
  • سرعت بیشتر: معاملات در بلاکچین می‌توانند در کسری از ثانیه انجام شوند.

6.2. چالش‌های استفاده از بلاکچین در اکسپرت‌ها

  • پیچیدگی فنی: ادغام بلاکچین با اکسپرت‌ها نیازمند دانش تخصصی است.
  • محدودیت‌های مقیاس‌پذیری: برخی از شبکه‌های بلاکچین ممکن است با محدودیت‌های مقیاس‌پذیری مواجه شوند.
  • هزینه‌های بالاتر: استفاده از بلاکچین می‌تواند هزینه‌های معاملاتی را افزایش دهد.

مبانی اکسپرت‌های فارکس: عملکرد، انواع، مزایا و معایب

نتیجه‌گیری

اکسپرت‌های فارکس ابزارهای قدرتمندی هستند که می‌توانند به طور قابل توجهی عملکرد معامله‌گران را بهبود بخشند. آنها با حذف احساسات از فرآیند معامله، امکان فعالیت 24/7، و اجرای دقیق استراتژی‌ها، مزایای قابل توجهی ارائه می‌دهند. با این حال، استفاده از آنها نیازمند دانش تخصصی، مدیریت ریسک دقیق و نظارت مستمر است.

معامله‌گران باید به خوبی با مزایا و معایب اکسپرت‌ها آشنا باشند و از آنها به عنوان ابزاری برای بهبود استراتژی‌های معاملاتی خود استفاده کنند، نه به عنوان یک راه حل جادویی برای کسب سود تضمین شده. موفقیت در استفاده از اکسپرت‌های فارکس مستلزم ترکیبی از دانش فنی، درک عمیق بازار و مدیریت ریسک مناسب است.

در نهایت، اگرچه اکسپرت‌های فارکس می‌توانند ابزارهای بسیار مفیدی باشند، اما نباید فراموش کرد که آنها جایگزین کامل برای دانش، تجربه و قضاوت انسانی نیستند. بهترین نتایج زمانی حاصل می‌شود که از اکسپرت‌ها به عنوان بخشی از یک استراتژی معاملاتی جامع و با نظارت دقیق استفاده شود.

منابع و مراجع

  1. MetaQuotes Software Corp. (2021). “MQL5 Language.” https://www.mql5.com/en/docs/index
  2. Forex Factory. (2021). “Expert Advisors Forum.” https://www.forexfactory.com/forum/expert-advisors
  3. BabyPips. (2021). “Expert Advisors.” https://www.babypips.com/learn/forex/expert-advisors
  4. Investopedia. (2021). “Forex Expert Advisor Definition.” https://www.investopedia.com/terms/f/forex-expert-advisor.asp
  5. FX Empire. (2021). “The Pros and Cons of Automated Forex Trading.” https://www.fxempire.com/education/article/the-pros-and-cons-of-automated-forex-trading-536520
  6. DailyFX. (2021). “Forex Algorithmic Trading: A Practical Guide.” https://www.dailyfx.com/forex/education/trading_tips/daily_trading_lesson/2020/05/28/forex-algorithmic-trading.html
  7. Forex Crunch. (2021). “Expert Advisors: Everything You Need to Know.” https://www.forexcrunch.com/expert-advisors/
  8. IBM. (2021). “Artificial Intelligence in Trading.” https://www.ibm.com/cloud/learn/ai-trading
  9. Blockchain.com. (2021). “Blockchain Technology Explained.” https://www.blockchain.com/technology

مبانی اکسپرت فارکس: راهنمای جامع برای معاملات خودکار با Forex Expert Advisors (آپدیت ۲۰۲۵) | کریپتالین |

سوالات و پاسخ‌ها درباره عملکرد اکسپرت فارکس

  1. سوال: اکسپرت فارکس (Expert Advisor) چیست؟
    پاسخ: اکسپرت فارکس یک برنامه کامپیوتری است که بر روی پلتفرم معاملاتی متاتریدر (MetaTrader) اجرا می‌شود و به صورت خودکار معاملات را بر اساس الگوریتم‌های از پیش تعیین شده انجام می‌دهد.
  2. سوال: اکسپرت‌های فارکس چگونه کار می‌کنند؟
    پاسخ: اکسپرت‌ها داده‌های بازار را دریافت می‌کنند، آن‌ها را تحلیل کرده، تصمیم‌گیری می‌کنند و در صورت لزوم، معاملات را به صورت خودکار اجرا و مدیریت می‌کنند.
  3. سوال: زبان برنامه‌نویسی مورد استفاده در اکسپرت‌های فارکس چیست؟
    پاسخ: زبان برنامه‌نویسی مورد استفاده، MQL (MetaQuotes Language) است که شباهت زیادی به C++ دارد و برای معاملات مالی طراحی شده است.
  4. سوال: آیا اکسپرت‌ها می‌توانند بدون اینترنت کار کنند؟
    پاسخ: خیر، اکسپرت‌ها برای دریافت داده‌های بازار و اجرای معاملات نیاز به اتصال اینترنت دارند.

سوالات و پاسخ‌ها درباره انواع اکسپرت فارکس

  1. سوال: اکسپرت‌های روندمحور (Trend-following EAs) چه ویژگی‌هایی دارند؟
    پاسخ: این اکسپرت‌ها سعی می‌کنند روندهای بلندمدت بازار را شناسایی کرده و از آن‌ها برای کسب سود استفاده کنند.
  2. سوال: اکسپرت‌های نوسان‌گیر (Scalping EAs) چگونه عمل می‌کنند؟
    پاسخ: این اکسپرت‌ها بر اساس نوسانات کوتاه‌مدت قیمت عمل کرده و معاملات سریع با سودهای کوچک انجام می‌دهند.
  3. سوال: تفاوت اکسپرت‌های تکنیکال و فاندامنتال چیست؟
    پاسخ: اکسپرت‌های تکنیکال از تحلیل نمودارها و شاخص‌های تکنیکال استفاده می‌کنند، در حالی که اکسپرت‌های فاندامنتال بر اساس داده‌های اقتصادی و سیاسی تصمیم‌گیری می‌کنند.
  4. سوال: اکسپرت‌های کاملاً خودکار (Fully Automated EAs) چه مزیتی دارند؟
    پاسخ: این اکسپرت‌ها تمام مراحل معامله را بدون نیاز به دخالت انسان انجام می‌دهند و برای معامله‌گرانی که زمان کافی ندارند، مناسب هستند.

سوالات و پاسخ‌ها درباره مزایا و معایب اکسپرت فارکس

  1. سوال: مهم‌ترین مزیت استفاده از اکسپرت‌های فارکس چیست؟
    پاسخ: حذف احساسات از فرآیند معامله و اجرای دقیق استراتژی‌ها بدون تأثیرپذیری از هیجانات انسانی.
  2. سوال: آیا اکسپرت‌ها می‌توانند در تمام ساعات شبانه‌روز کار کنند؟
    پاسخ: بله، اکسپرت‌ها می‌توانند ۲۴ ساعت شبانه‌روز و ۷ روز هفته فعال باشند.
  3. سوال: ریسک بیش‌برازش (Overfitting) در اکسپرت‌ها چیست؟
    پاسخ: این ریسک زمانی اتفاق می‌افتد که اکسپرت بر روی داده‌های تاریخی بیش‌ازحد بهینه‌سازی شود و در بازار واقعی عملکرد ضعیفی داشته باشد.
  4. سوال: آیا اکسپرت‌ها می‌توانند شرایط خاص بازار مانند بحران‌های اقتصادی را درک کنند؟
    پاسخ: خیر، اکسپرت‌ها معمولاً قادر به درک شرایط خاص اقتصادی یا سیاسی نیستند و ممکن است در چنین شرایطی عملکرد ضعیفی داشته باشند.

سوالات و پاسخ‌ها درباره نکات مهم در استفاده از اکسپرت‌ها

  1. سوال: چرا بک‌تست (Backtest) اکسپرت‌ها مهم است؟
    پاسخ: بک‌تست به معامله‌گران امکان می‌دهد تا عملکرد اکسپرت را بر روی داده‌های تاریخی بررسی کرده و از کارایی آن اطمینان حاصل کنند.
  2. سوال: مدیریت ریسک در اکسپرت‌ها چگونه انجام می‌شود؟
    پاسخ: اکسپرت‌ها می‌توانند از قوانین مدیریت ریسک مانند تعیین حد ضرر (Stop Loss) و حد سود (Take Profit) استفاده کنند تا از ضررهای بزرگ جلوگیری شود.
  3. سوال: چرا نظارت مستمر بر عملکرد اکسپرت‌ها ضروری است؟
    پاسخ: زیرا بازارها دائماً در حال تغییر هستند و اکسپرت‌ها ممکن است نیاز به تنظیمات جدید داشته باشند تا عملکرد بهینه خود را حفظ کنند.
  4. سوال: آیا استفاده از حساب دمو (Demo Account) برای تست اکسپرت‌ها ضروری است؟
    پاسخ: بله، استفاده از حساب دمو به معامله‌گران امکان می‌دهد تا اکسپرت را در شرایط واقعی اما بدون ریسک مالی تست کنند.

سوالات و پاسخ‌ها درباره هوش مصنوعی و بلاکچین در اکسپرت‌ها

  1. سوال: چگونه هوش مصنوعی (AI) در اکسپرت‌های فارکس استفاده می‌شود؟
    پاسخ: هوش مصنوعی می‌تواند الگوهای پیچیده‌تری را در داده‌های بازار شناسایی کند و پیش‌بینی‌های دقیق‌تری ارائه دهد.
  2. سوال: چالش اصلی استفاده از هوش مصنوعی در اکسپرت‌ها چیست؟
    پاسخ: نیاز به حجم زیادی از داده‌های تاریخی برای آموزش الگوریتم‌های هوش مصنوعی و هزینه‌های بالای توسعه و نگهداری.
  3. سوال: فناوری بلاکچین (Blockchain) چگونه می‌تواند به اکسپرت‌های فارکس کمک کند؟
    پاسخ: بلاکچین می‌تواند شفافیت، امنیت و سرعت معاملات را افزایش دهد و امکان ردیابی تمام معاملات را فراهم کند.
  4. سوال: آیا استفاده از بلاکچین در اکسپرت‌ها هزینه‌بر است؟
    پاسخ: بله، استفاده از بلاکچین می‌تواند هزینه‌های معاملاتی را افزایش دهد و نیازمند دانش فنی پیشرفته است.

دیدگاهتان را بنویسید